Δύτης στον FLASH: Oι κίνδυνοι αναπνευστήρων κλειστού κυκλώματος που χρησιμοποίησε ο 34χρονος

Λένε πως ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Στην προκειμένη περίπτωση στο«πηγάδι του διαβόλου», κρύβονται οι απαντήσεις. Την ώρα που κάθε λεπτό κυλά οδυνηρά για τους συγγενείς του άτυχου 34χρονου δύτη, τα «γιατί» είναι πολλά και μένει ν’ απαντηθούν από πραγματογνώμονες, ιατροδικαστές, επαγγελματίες της κατάδυσης. Κι όλ’ αυτά μετά την ανάσυρση της σορού. Μια από αυτές τις λεπτομέρειες που πρέπει να μελετηθούν; Ο rebreather (CCR – Closed Circuit Rebreather). Το σύστημα που ανακυκλώνει την αναπνοή του δύτη, αντί να την αποβάλλει σε φυσαλίδες, όπως συμβαίνει με την μπουκάλα ανοιχτού κυκλώματος.

Ποιοι είναι όμως οι κίνδυνοι που καραδοκούν, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, όταν ένας δύτης επιλέγει τον rebreather; Ο Στέφανος Τζογάνης, έμπειρος εκπαιδευτής καταδύσεων που μετρά στο ενεργητικό του πάνω από 1.000 βουτιές μόνο στα Λιμανάκια της Βουλιαγμένης και στο «πηγάδι», εξηγεί στον FLASH…

«(Ο δύτης) είχε σύστημα κλειστού κυκλώματος. Rebreather. Αυτό σημαίνει ότι ανακυκλώνεται η αναπνοή μας. Τι κάνει στην ουσία; Στην εκπνοή που κάνουμε, ο αέρας περνάει μέσα από ένα σύστημα φίλτρων κλπ. και επανεμπλουτίζεται με οξυγόνο ώστε ν’ αναπνέουμε ξανά.

(Μπορεί επίσης να έχει) τα αέρια που έχουμε επιλέξει εμείς, μπορεί να έχουμε βάλει ήλιο. Πού βολεύει τώρα το rebreather; Το rebreather βολεύει γιατί μπορούμε με μία μικρή μπουκάλα και σχετικά μικρό βάρος, να έχουμε για πάρα πάρα πολύ περισσότερο χρόνο (οξυγόνο) από τις βαριές μπουκάλες ανοιχτού κυκλώματος που έχουμε να κουβαλήσουμε. Γιατί στην ουσία δεν χάνεται ο αέρας στο περιβάλλον, ανακυκλώνεται.

-Είναι πιο αξιόπιστο αυτό το σύστημα θα λέγατε;

Όχι, όχι! Για μένα δεν είναι πιο αξιόπιστο. Με τεχνικά στοιχεία, δεν είναι πιο αξιόπιστο. Γιατί; Γιατί σε περίπτωση που πέσεις σε ρεύμα και κουραστείς και λαχανιάσεις, με το ανοιχτού κυκλώματος δεν έχεις κάποιο μεγάλο πρόβλημα, με το κλειστού κυκλώματος δεν προλαβαίνει να ανακυκλωθεί ο αέρας οπότε ανεβαίνει επικίνδυνα το διοξείδιο του άνθρακα στον δύτη.

-Κι αναπνέει τελικά, διοξείδιο του άνθρακα δηλαδή;

Αυξάνονται τα ποσοστά διοξειδίου του άνθρακα στο σώμα του, ναι φυσικά. Κι αυτό φέρνει ζάλη, μέχρι λιποθυμία. Ξεκινάει δηλαδή από μια ζάλη. Φανταστείτε να σας κόβουν το οξυγόνο και να σας αυξάνουν το διοξείδιο. Θα αρχίσετε σιγά σιγά να ζαλίζεστε μέχρι που θα καταρρεύσετε.»

«Αν ζαλίστηκε απ’ το rebreather, σε περίπτωση που είχε μπουκάλα ανοιχτού κυκλώματος, ίσως μπορούσε ν’ ανταπεξέλθει στη βοήθεια που του έδωσε το ζευγάρι του»

Αυτό είναι ένα ενδεχόμενο που δεν μπορεί ν’ αποκλείσει κανείς. Μπορεί ο άτυχος 34χρονος, που όσοι τον γνωρίζουν στους κόλπους των δυτών λένε πως είχε πολύ μεγάλη εμπειρία, να ζαλίστηκε από τις αγωνιώδεις και επίπονες προσπάθειες ν’ αντισταθεί στο ρεύμα που τον ρουφούσε προς το σπήλαιο, να εισέπνευσε περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα και να ζαλίστηκε, συμπληρώνει ο κύριος Τζογάνης…

«-Συνεπώς πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει αυτό στην περίπτωση του άτυχου δύτη;

Αν δεν είχε ανοιχτού κυκλώματος εφεδρική (μπουκάλα), που απ' ό,τι διάβαζα του έφυγε από το κοπάνημα που χτύπησε πάνω στο τείχος κι έφυγε κι έμεινε μόνο με του κλειστού κυκλώματος, θα μπορούσε να είναι μια αιτία που ζαλίστηκε, που έχασε τον έλεγχο. Θα μπορούσε. Αλλά αυτό θα το πει πραγματογνώμονας για να είμαστε 100% σίγουροι. Στην περίπτωση που ζαλίστηκε από το rebreather, αν είχε ανοιχτού κυκλώματος θα μπορούσε να ανταπεξέλθει πιο εύκολα στη βοήθεια που του πρόσφερε το ζευγάρι του.

-Το ζευγάρι του, από αυτά που γνωρίζετε εσείς, είναι άνθρωπος έμπειρος στην κατάδυση;

Πάρα πάρα πολύ έμπειρος. Είχε πάρα πολλές γνώσεις.»

Τα συν και τα πλην των αναπνευστήρων κλειστού κυκλώματος – 181 θάνατοι έχουν καταγραφεί μέσα σε 12 χρόνια

Στη συγκεκριμένη υπόθεση προφανώς πολλά πήγαν στραβά κι οδήγησαν στο θάνατο τον 34χρονο δύτη. Ο «πρωταγωνιστής» της τραγωδίας κι η αρχή του κακού; Τα ρεύματα που τράβηξαν τον άτυχο νέο σε αυτό που οι δύτες αποκαλούν «σιφόνι».Μια σήραγγα περίπου 100 μέτρων, που ξεκινά αμέσως μετά το πλέγμα που είχε τοποθετηθεί την δεκαετία του ’80 για να προειδοποιεί για τον κίνδυνο.

Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί πως από την εισαγωγή των αναπνευστήρων κλειστού κυκλώματος (ψυχαγωγικών και όχι στρατιωτικού τύπου) το 1998, έχουν καταγραφεί πολλοί θάνατοι . Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύεται σε εξειδικευμένα sites του εξωτερικού, από την έναρξη της χρήσης τους μέχρι και το 2010, 181 δύτες που χρησιμοποιούσαν rebreather, έχουν χάσει τη ζωή τους και μάλιστα, σε αρκετά από αυτά τα άρθρα, σημειώνεται πως η επιλογή αυτή συγχωρεί πολύ λιγότερα λάθη.

Γιατί μπορεί στα πλεονεκτήματα να βρίσκουμε τις:

• Μεγαλύτερη αυτονομία
• Αθόρυβη κατάδυση
• Μικρότερη κατανάλωση αερίου και
• Ιδανική μερική πίεση οξυγόνου άρα και λιγότερη αποσυμπίεση

Όμως στην ακριβώς απέναντι λίστα, αυτή των μειονεκτημάτων, φιγουράρουν και σοβαροί κίνδυνοι:

• Πρόκειται για ένα πολύπλοκο, ακριβό, σύστημα που απαιτεί εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, ενώ
• Η υποξία, (μια κατάσταση όπου ο οργανισμός δεν λαμβάνει αρκετό οξυγόνο για να λειτουργήσει σωστά)
• Αλλά κι η υπεροξία (η τοξικότητα οξυγόνου, μια κατάσταση κατά την οποία το σώμα δέχεται υπερβολική ποσότητα οξυγόνου, που μπορεί να προκαλέσει βλάβες στους πνεύμονες ή το νευρικό σύστημα, όπως σπασμούς ή απώλεια αισθήσεων) ,καραδοκούν, όταν όλες οι λάθος συνθήκες το επιτρέψουν.